Paul de Blot over geestkracht
Gepubliceerd op: 04-05-2012
Paul de Blot, emeritus hoogleraar business spiritualiteit van Nyenrode, schreef een boeiende blog over de drastische bezuinigingen die op ons afkomen. Hij stelt dat “Iedereen de diepe crisis beseft die ons overvalt en dat iedereen begrijpt dat er iets aan gedaan moet worden. Maar het vreemde is dat men herstel zoekt in de terugkeer naar het oude dat nooit meer terugkomt. De crisis wordt vooral gezien als een financiële ramp, terwijl de crisis veel meer omvat.”
Ik deel zijn inzicht dat de financiële crisis het gevolg is van een morele crisis door een ongebreidelde hebzucht en machtstreven. “Het bankwezen werd een epidemie die heel het maatschappelijk leven verziekte. Dit verval van de morele verantwoordelijkheid is weer het gevolg van het verlies van medemenselijkheid en verantwoordelijkheid voor de medemens. Ook dit verval komt niet vanzelf maar is weer het ziektebeeld van het verval van onze spirituele kracht die met alles te maken heeft, zowel met de medemens als met de natuur en het religieuze leven.”
De Blot kritiseert vanuit zijn omvattende visie ook de aanpak van de crisis. Er is wel bewustzijn van de betekenis van duurzaamheid, maar die blijft vaak beperkt tot het materiële economische niveau waardoor alle producten en diensten niet goedkoper maar duurder worden. Hij kritiseert de economische bezuinigingen van de Kunduz coalitie die vooralsnog de politieke touwtjes in handen heeft. De Blot wijst er op dat meer in vorming van de jeugd moet worden geïnvesteerd. Zij vormen de duurzaamheid, ouderen verliezen hun deskundigheid omdat die zelf steeds sneller veroudert. Ook pleit hij voor meer aandacht voor de zorg. “Zieken kosten geld, maar gezonden maken geld. Er wordt het nodige geïnvesteerd in de jeugd en in de gezondheid, maar door de verouderde bureaucratie en gecentraliseerde grootschalige aanpak met de oudere generatie aan het stuur, komt hier vaak niet veel van terecht. Het is vaak tragisch te zien hoe in het onderwijs bij de bezuiniging vaak energieke jongeren het eerst worden ontslagen om de ouderen te sparen.”
Een nieuwe aanpak moet vooral gericht zijn op onze jonge mensen, op onze geestelijke kracht, in plaats van zoeken naar een herstel van het oude, dat nooit terugkomt, meent De Blot. Ik ga daarin ver met hem mee en vindt tegelijkertijd dat daarbij wel rekening gehouden moet worden met de economie. In een omvattende visie moet (bedrijfs-)economisch handelen begrepen worden. En dat handelen moet een rendement opleveren omdat het organisme zich anders niet kan handhaven. Het gaat ook om de toegevoegde materiele waarde die een geestelijk revival te bieden heeft. Het betekent onder meer wegsnijden van die bureaucratieën en structuren die geen toegevoegde waarde meer bieden anders dan zichzelf in stand houden. Daar kan onderwijs en zorg naar kijken, maar dat speelt ook bij multinationals zoals Philips en in gemeentelijke bureaucratieën.
Overal ontstaat ontwaarding. Veilige fulltime banen die worden omgezet in risicovolle flexibele banen, niet zelden in tijdelijke nul-uren contracten die geen enkele zekerheid bieden. Mensen die ontslagen worden moeten op een veel lager inkomensniveau overleven. De NOS trekt fulltime stagiaires met een volle zware baan aan voor €300 per maand. De waarde van kantoren zakte 40%. Bedrijven voeren felle prijsconcurrentie om hun omzet op niveau te houden. Pensioenen die gekort worden staan onder druk. De verzorgingsstaat wordt ontmanteld, de algemene welvaart staat onder druk.
In deze tumultueuze omgeving is het doen van een beroep op algemene geestkracht en spiritualiteit onvoldoende. Die geestkracht moet zich verbinden met praktisch uitvoerbare en ook rendabele actie om tot wasdom te komen. Maar het rendement op het vermogen, sinds mensenheugenis het centrale doel van economisch en politiek handelen in Nederland, hoort geen uitgangspunt te zijn. Begrippen als vrijheid, waarheidsvinding en rechtvaardigheid zijn van een hogere orde. Onderweg naar meer welzijn dienen hebzucht, machtsstreven en kapitaal beteugeld te worden door nieuwe geestkracht die zich richt op verduurzaming van de planeet en menselijk leven. Daarover zijn Paul de Blot en ik het roerend eens.
