De schuldenberg

Gepubliceerd op: 10-09-2009

De BBC toonde 9 september 2009 twee programma’s die je de rillingen over de rug doen lopen. De eerste ging over de beurscrash in september 1929, oorzaak en uitwerking daarvan. De tweede was een gedramatiseerd verslag van de ondergang van de Amerikaanse bank Lehman Brothers op zondag 14 september 2008, een jaar geleden.  Het was voor de bankiers een bittere ontgoocheling dat de Amerikaanse staat geen reddende hand uitstak.

Deze beelden en alle informatie die daarbij hoort mixen in mijn hoofd en hart met de actuele ontwikkelingen op de financiële markten en de perspectieven die daarbij zouden kunnen horen. Het resultaat van al deze informatie in de blender van mijn geestkracht is niet bemoedigend. Het decennium vóór de grote depressie in Amerika was vergelijkbaar met de voorbije tien jaar. De recessie ná 1929 sleepte zeer lang voort en mondde uit in de Tweede Wereldoorlog.

Het grootste deel van de schulden waaronder meerdere grote banken bezweken is overgenomen door de belastingbetaler, verspreid over de bevolking van de wereld, maar daarom niet verdwenen. Juist de armste mensen in alle landen, ook in Nederland, lijden het meest onder deze schuldenlast die op een of andere wijze moet worden terugverdiend door meer productiviteit. Het ingrijpen van Centrale Banken en regeringen heeft de schulden verplaatst en gespreid, niet weggepoetst. Dat zal leiden tot meer sociale en geopolitieke tegenstellingen. Veel mensen zullen voor minder inkomen meer prestaties moeten leveren. De enige hoop is gevestigd op een jonge, nieuwe generatie die er zijn en haar schouders onder zet. De voorbije generaties bankiers, toezichthouders, regeerders en parlementariërs hebben een schuldenberg van ongekende omvang gecreëerd. Het vergt groot inzicht zich door deze rijstebrijberg heen te eten.